ความสัมพันธ์อาเซียน - นิวซีแลนด์

ASEAN : Association of Southeast Asian Nations

ความสัมพันธ์อาเซียน-นิวซีแลนด์เริ่มตั้งแต่ปี 2518 (ค.ศ. 1975) โดยนิวซีแลนด์เป็นประเทศคู่เจรจา ลำดับที่ 2 ของอาเซียนหลังจากออสเตรเลีย เดิมความสัมพันธ์เป็นไปในลักษณะประเทศผู้รับกับประเทศผู้ให้ โดยมีจุดมุ่งหมายหลักคือความร่วมมือเพื่อการพัฒนา นิวซีแลนด์ และอาเซียนมีการหารือและปรับแนวทางความร่วมมือในอนาคตเป็นระยะ ๆ เพื่อให้สนองตอบต่อความต้องการ การจัดลำดับความสำคัญ ความชำนาญ และผลประโยชน์ร่วมกันของทั้งสองฝ่าย ซึ่งในปัจจุบัน ความสัมพันธ์อาเซียน-นิวซีแลนด์ ได้ครอบคลุมความร่วมมือด้านการเมือง และความมั่นคง ความสัมพันธ์ด้านเศรษฐกิจ และความร่วมมือเพื่อการพัฒนา

ปัจจุบัน ลาวเป็นประเทศผู้ประสานงานความสัมพันธ์อาเซียน-นิวซีแลนด์ (กรกฎาคม 2555 – กรกฎาคม 2558)

กลไกดำเนินความสัมพันธ์

  1. การประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียน-นิวซีแลนด์ (Post Ministerial Conference Session with New Zealand) จัดขึ้นเป็นประจำทุกปีในช่วงเดือนกรกฎาคมหรือสิงหาคม
  2. ASEAN-New Zealand Dialogue เป็นที่ประชุมระดับเจ้าหน้าที่อาวุโสอาเซียนกับนิวซีแลนด์ โดยมีเจ้าหน้าที่อาวุโสประเทศผู้ประสานงานความสัมพันธ์อาเซียน-นิวซีแลนด์เป็นประธานร่วม เพื่อทบทวนและพิจารณาเชิงนโยบายเกี่ยวกับประเด็นความสัมพันธ์และความร่วมมือด้านการเมือง ความมั่นคง เศรษฐกิจและการพัฒนา โดยการประชุมมีขึ้นทุก ๆ 18 เดือน
  3. ASEAN-New Zealand Joint Management Committee เป็นการประชุมระหว่าง เอกอัครราชทูตผู้แทนถาวรของประเทศสมาชิกอาเซียนประจำอาเซียน กับเอกอัครราชทูตผู้แทนถาวรนิวซีแลนด์ เพื่อทบทวนการดำเนินการของโครงการต่าง ๆ ในกรอบความร่วมมือ ASEAN-New Zealand Framework for Cooperation และกรอบอื่น ๆ โดยมีการประชุมปีละสองครั้ง

ความร่วมมือด้านการเมืองและความมั่นคง

นิวซีแลนด์ได้ภาคยานุวัติสนธิสัญญาไมตรี และความร่วมมือในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เมื่อเดือนธันวาคม 2548 และเข้าร่วมการประชุม ASEAN Regional Forum (ARF) ตั้งแต่ปี 2537 นิวซีแลนด์เป็นประธานร่วมกับไทยในการประชุม ARF Inter-Sessional Meeting on Disaster Relief (ISMDR) ที่กรุงเวลลิงตันเมื่อปี 2540 และที่กรุงเทพฯ เมื่อปี 2541 ตามลำดับ และได้ลงนามในปฎิญญาร่วม อาเซียน-นิวซีแลนด์ว่าด้วยความร่วมมือเพื่อต่อต้านการก่อการร้ายสากล (ASEAN-New Zealand Joint Declaration for Cooperation to Combat International Terrorism) ระหวา่ งการประชุม PMC เมื่อปี 2548

ความสัมพันธ์ด้านเศรษฐกิจ

รัฐมนตรีเศรษฐกิจอาเซียน ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ได้ร่วมลงนามความตกลง ASEAN-Australia-New Zealand Free Trade Agreement (AANZFTA) เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2552 ในช่วงการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 14 ณ อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี โดยความตกลงดังกล่าวมีผลบังคับใช้สำหรับไทยตั้งแต่วันที่ 12 มีนาคม 2553 เป็นต้นมา

อาเซียนพยายามเพิ่มลู่ทางการเข้าสู่ตลาดให้มากยิ่งขึ้น ถึงแม้นิวซีแลนด์ จะเป็นตลาดที่ไม่ใหญ่นัก (การค้าสินค้าระหว่างอาเซียนและนิวซีแลนด์ในปี 2554 มีมูลค่ารวมประมาณ 8,733 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยอาเซียนส่งสินค้าไปนิวซีแลนด์เป็นมูลค่า 5,182 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และอาเซียนนำเข้าสินค้าจากนิวซีแลนด์เป็นมูลค่า 3,551 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)

ความร่วมมือด้านการพัฒนา

ในการให้ความช่วยเหลือด้านการพัฒนาแก่ประเทศอาเซียนนั้น นิวซีแลนด์มีหน่วยงาน New Zealand Agency for International Development (NZAID) ดูแลความร่วมมือด้านการพัฒนากับอาเซียน ซึ่งจัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2545 โดยมีวัตถุประสงค์หลักในการให้ความช่วยเหลือกับประเทศในบริเวณภูมิภาคแปซิฟิก (the Pacific Region) และกลุ่มประเทศในอนุภูมิภาคแม่น้ำโขง

ในการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนกับนิวซีแลนด์ (PMC+1) เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2553 ณ กรุงฮานอย เวียดนาม ที่ประชุมได้ให้การรับรองเอกสาร 2 ฉบับ คือ (1) ปฏิญญาร่วม ว่าด้วยความเป็นหุ้นส่วนที่ครอบคลุมทุกด้านระหว่างอาเซียนและนิวซีแลนด์ (Joint Declaration for an ASEAN-NZ Comprehensive Partnership) และ (2) แผนปฏิบัติการเพื่อปฏิบัติตามปฏิญญาร่วม ว่าด้วยความเป็นหุ้นส่วนที่ครอบคลุมทุกด้านระหว่างอาเซียนและนิวซีแลนด์ ค.ศ. 2010-2015 (Plan of Action to Implement the Joint Declaration for an ASEAN-NZ Comprehensive Partnership 2010-2015) เพื่อเป็นแนวทางการดำเนินความร่วมมือทางการเมือง และความมั่นคง เศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม และการพัฒนา ระหว่างอาเซียนและนิวซีแลนด์

นอกจากนี้ นิวซีแลนด์ ได้เสนอโครงการ Flagship 4 โครงการในที่ประชุม PMC+1 ได้แก่ (1) โครงการให้ทุนแก่นักศึกษาอาเซียน ปีละ 170 คน ระยะเวลาทุนละ 5 ปี (2) โครงการแลกเปลี่ยนนักธุรกิจรุ่นใหม่ (3) โครงการจัดการภัยพิบัติ และ (4) โครงการแลกเปลี่ยนความรู้และแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศด้านการเกษตร

สาระสำคัญของการประชุมที่ผ่านมา

การประชุม ASEAN – New Zealand Dialogue ครั้งที่ 19 ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์ วันที่ 3-4 พฤศจิกายน 2554

  • ที่ประชุมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับความร่วมมือที่ผ่านมา รวมถึงทิศทางความร่วมมือ ในอนาคต โดยเฉพาะเรื่องความคืบหน้าของโครงการ Flagship 4 โครงการ ซึ่งนิวซีแลนด์ได้ขยายครอบคลุมประเทศสมาชิกอาเซียนทั้ง 10 ประเทศแล้ว โดยนิวซีแลนด์แจ้งว่าประสงค์จะขยายโครงการแลกเปลี่ยนความรู้ และแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศด้านการเกษตรให้ครอบคลุมด้านวิทยาศาสตร์การเกษตร เพิ่มจำนวนทุน และหลักสูตรเตรียมความพร้อมด้านภาษาในโครงการทุนการศึกษา นอกจากนี้ นิวซีแลนด์ยังให้ความสำคัญกับการดำเนินการในเวที EAS โดยเฉพาะด้านความมั่นคง และสนับสนุนนโยบายด้าน Connectivity และพลังงาน
  • ต่อมา เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2555 ออท.นิวซีแลนด์ประจำประเทศไทยได้แจ้งกับกระทรวงศึกษาธิการว่า นิวซีแลนด์จะมอบทุนการศึกษาระดับปริญญาโทด้าน การสอนภาษาอังกฤษให้กับครูไทย โดยเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ Flagship ทุนการศึกษา โดยได้มอบทุนการศึกษาดังกล่าวให้ 4 ทุน ระยะเวลาการศึกษา 1 ปี – 1 ปี 6 เดือน

การประชุม ASEAN-New Zealand Joint Management Committee ครั้งที่ 13

นิวซีแลนด์ได้แสดงความพร้อมที่จะดำเนินความร่วมมือกับอาเซียนมากขึ้น โดยเฉพาะด้านการบริหารจัดการภัยพิบัติ และโครงการความช่วยเหลือเพื่อการลดช่องว่างการพัฒนาในอาเซียน นอกจากนี้นิวซีแลนด์สนใจที่จะเข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของ extended ACDM รวมทั้งยังสนับสนุนอาเซียน ในเรื่องการจัดตั้ง RCEP เพื่อการขยายตลาดที่กว้างขวางขึ้นด้วย

สถานะล่าสุด

การประชุม PMC+1 with New Zealand ณ กรุงพนมเปญ วันที่ 11 กรกฎาคม 2555

ที่ประชุมติดตามความคืบหน้าของโครงการภายใต้ Joint Declaration และชื่นชมนิวซีแลนด์ สำหรับความคืบหน้าของโครงการ Flagship Initiatives ทั้ง 4 โดยการประชุมครั้งนี้ นิวซีแลนด์ ให้ความสำคัญกับพัฒนาการในเมียนมาร์ การจัดการภัยพิบัติ การศึกษา และความร่วมมือทางเศรษฐกิจ โดยนิวซีแลนด์สนใจเข้าร่วมในกรอบ Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) ของอาเซียน และประกาศว่าจะทำโครงการให้ความช่วยเหลือเพิ่มเติม เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการเป็นประชาคมอาเซียนและสนับสนุนการค้า นอกจากนี้ นิวซีแลนด์ยังสนใจที่จะดำเนินความร่วมมือด้านความเชื่อมโยงทางอากาศ และโครงการในกรอบ IAI เพิ่มเติมด้วย