ความร่วมมือทางทะเลในกรอบอาเซียน

ความร่วมมือทางทะเลในกรอบอาเซียน

อาเซียน หรือ สมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Association of Southeast Asian Nations – ASEAN) เกิดขึ้นเมื่อปี 2510 ในยุคแห่งการเผชิญหน้าทางการเมืองในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้บนความแตกต่างทางเชื้อชาติ ศาสนา วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ และมีนโยบายแข่งขันในการผลิต การส่งออก การตลาด การหาแหล่งทุนและเทคโนโลยี ทำให้การเจริญเติบโตขององค์กรเป็นไปอย่างช้า ๆ ปฏิญญาอาเซียนหรือปฏิญญากรุงเทพฯ ซึ่งเป็นปฏิญญาในการก่อตั้งอาเซียน ได้ระบุวัตถุประสงค์ของการรวมตัวกัน ดังนี้ เร่งรัดความ เจริญก้าวหน้าทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ในภูมิภาคโดยอาศัย ความร่วมมือระหว่างกันส่งเสริม พื้นฐานและเสถียรภาพ ในภูมิภาค โดยยึดหลักยุติธรรมและกฎเกณฑ์ของกฎบัติ สหประชาชาติส่งเสริมความร่วมมือและความช่วยเหลือซึ่งกันและกันในด้านต่างๆ ได้แก่ เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม วิชาการ วิทยาศาสตร์ และการบริหารช่วยเหลือซึ่งกันและกันในรูปของการฝึกอบรม วิจัย ในด้านการศึกษา วิชาชีพ เทคนิค และการบริหารร่วมมือกันอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นในด้านเกษตรกรรม อุตสาหกรรม การขยายการค้า การศึกษา ปัญหาการค้าโภคภัณฑ์ระหว่างประเทศ การปรับปรุงสิ่งอำนวยความสะดวก การขนส่งและคมนาคม และการยกระดับมาตรฐานการครองชีพของประชาชนส่งเสริมการศึกษาของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รักษาความร่วมมือที่ใกล้ชิดและเป็นประโยชน์กับองค์การระหว่างประเทศและภูมิภาคที่มีวัตถุประสงค์คล้ายคลึงกัน และหาแนวทางร่วมมืออย่างใกล้ชิดระหว่างกันมากขึ้น

ประเทศไทยเป็นประเทศที่ตั้งอยู่ในจุดยุทธศาสตร์สำคัญของเส้นทางการเดินเรือในภูมิภาค โดยมีช่องแคบมะละกาที่เชื่อมต่อระหว่างมหาสมุทรอินเดีย ทะเลจีนใต ้และมหาสมุทรแปซิฟิกเป็นเส้นทาง การเดินเรือที่สำคัญของภูมิภาคและของโลก เมื่อคำนึงว่า การค้าทางทะเลมีสัดส่วนถึงร้อยละ ๙๐ ของ มูลค่าการค้าโลก ในจำนวนนี้ร้อยละ ๔๐ เป็นการค้าผ่านช่องแคบมะละกา พื้นที่ทะเลในภูมิภาคนี้นอกจากเป็นเส้นทางคมนาคมหลักแล้ว ยังเป็นแหล่งอุดมด้วยทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญ เช่น นํ้ามันดิบและ ก๊าซธรรมชาติรัฐบาลไทยได้ดำเนินนโยบายเพื่อรักษาและส่งเสริมการใช้ประโยชน ์จากทะเลให้มากยิ่งขึ้นผ่านการขับเคลื่อนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องภายในประเทศ และดำเนินนโยบาย ส่งเสริมความร่วมมือทางทะเลในอาเซียนผ่านกรอบและกลไกต่างๆ เช่น การประชุมหารืออาเซียนว่าด้วย ประเด็นทางทะเล (ASEAN Maritime Forum – AMF) การประชุมอาเซียนว่าด้วยความร่วมมือด้าน การเมืองและความมั่นคงในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก (ASEAN Regional Forum – ARF) และการประชุม รัฐมนตรีกลาโหมอาเซียน (ASEAN Defense Ministers’ Meeting – ADMM)

ความร่วมมือทางทะเลระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียนเน้นการแบ่งปันและแลกเปลี่ยนข้อมูล และประสบการณ ์เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถและความไว้เนื้อเชื่อใจระหว่างกัน และส่งเสริม ความร่วมมือในการแก้ไขและป้องปรามปัญหาภัยคุกคามที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงและ ผลประโยชน์ทางทะเลของประเทศสมาชิกอาเซียน ได้แก่ปัญหาโจรสลัดและการปล้นสดมภ ์การก่อ การร้ายทางทะเล ปัญหาภัยพิบัติทางธรรมชาติปัญหาอาชญากรรมข้ามชาติต่างๆ เช่น ยาเสพติด การค้าอาวุธ และการค้ามนุษย ์รวมทั้งส่งเสริมความร่วมมือด้านทรัพยากรทางทะเล การเพิ่มขีด ความสามารถด้านการจัดการประมงเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน การรักษาสิ่งแวดล้อมทางทะเล การ พัฒนาชายฝั่ง การอนุรักษ์แนวปะการัง เพื่อคงความหลากหลายทางชีวภาพและความมั่นคงทาง อาหาร การส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากเครือข่ายศูนย์ข้อมูลที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนสนับสนุนแนว ทางการแก้ไขปัญหาข้อพิพาททางทะเลโดยการเคารพกฎหมายระหว่างประเทศและกลไกในกรอบ อาเซียน เช่น อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล (United Nations Convention on the Law of the Sea - UNCLOS) สนธิสัญญามิตรภาพและความร่วมมือในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ .(Treaty of Amity and Cooperation in Southeast Asia - TAC) ปฏิญญาว่าด้วยการปฏิบัติของ ภาคีในทะเลจีนใต้ (Declaration on the Conduct of Parties in the South China Sea - DOC) และโดยสันติวิธี

กองอาเซียน ๑ กรมอาเซียน พฤศจิกายน ๒๕๕๕

สรุปผลการประชุมอาเซียนว่าด้วยประเด็นทางทะเล ครั้งที่ ๓

ฟิลิปปินส์ได้เป็นเจ้าภาพจัดการประชุมหารืออาเซียนว่าด้วยประเด็นทางทะเล ครั้งที่๓ (ASEAN Maritime Forum - AMF3) และการประชุม Expanded ASEAN Maritime Forum ครั้งที่ ๑ ระหว่าง วันที่๓ -๕ ตุลาคม ๒๕๕๕ ที่กรุงมะนิลา ซึ่งที่ประชุมพิจารณาเรื่องสำคัญๆ สรุปได้ดังนี้

๑) ที่ประชุมเห็นควรให้ดำเนินการระงับข้อพิพาทและเขตแดนทางทะเลตามขั้นตอนและกรอบ กฎหมายระหว่างประเทศและกลไกในกรอบอาเซียนโดยปราศจากการใช้ความรุนแรง ที่ประชุมเห็นพ้อง กันว่า อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล (UNCLOS) เป็นพื้นฐานในการบริหารจัดการ เกี่ยวกับประเด็นความมั่นคงทางทะเล ซึ่งครอบคลุมทั้งในเรื่องเสรีภาพและความปลอดภัยในการเดินเรือ การอนุรักษ์ทรัพยากรและระบบนิเวศทางทะเล ตลอดจนสิทธิและหน้าที่ในกรณีที่เกิดความขัดแย้ง โดย ประเทศที่เป็นภาคีของ UNCLOS ควรปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัดเพื่อส่งเสริมสันติภาพและความมั่นคงใน ภูมิภาค

๒) เส้นทางการขนส่งทางนํ้านับเป็นเส้นทางสำคัญในอาเซียนโดยเฉพาะขนส่งสินค้า ที่ประชุมเห็นควรขยายความร่วมมือ เช่น การแก้ไขปัญหาโจรสลัด และการปล้นสดมภ ์เพื่อให้การ เดินเรือเป็นไปอย่างราบรื่น นอกจากนี้ที่ประชุมสนับสนุนการขยายความร่วมมือในการแบ่งปัน แลกเปลี่ยนข้อมูล และประสบการณ์ระหว่างประเทศสมาชิก องค์กรระหว่างประเทศ และผู้มีส่วนได ้เสีย รวมถึงการจัดการอบรมและการประชุมเชิงปฏิบัติการ เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถและความ ไว้เนื้อเชื่อใจระหว่างกัน

๓) ที่ประชุมได้ส่งเสริมและแลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติที่ดีในการรักษาสิ่งแวดล้อมทางทะเล การ พัฒนาชายฝั่ง การเพิ่มขีดความสามารถด้านการจัดการประมง เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยใช ้กลไกในระดับภูมิภาคที่มีอย ู่การอนุรักษ์แนวปะการัง เพื่อคงความหลากหลายทางชีวภาพและความ มั่นคงทางอาหาร

ประเด็นที่ไทยให้ความสำคัญ คือ การสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจระหว่างประเทศสมาชิกในการ ร่วมกันจัดการกับปัญหาที่สำคัญของการสร้างประชาคมอาเซียน การมีส่วนร่วมของชุมชนและผู้มีส่วน ได้ส่วนเสียในการอนุรักษ์และจัดการทรัพยากรทางทะเลรวมทั้งบทบาทของไทยในการต่อต้านโจรสลัด ในภูมิภาคโดยส่งหน่วยลาดตระเวนร่วมที่ช่องแคบมะละกา ไทยยินดีที่จะมีการประชุม Expanded ASEAN Maritime Forum ครั้งที่๑ เพื่อขยายความร่วมมือกับประเทศที่เข้าร่วมการประชุมสุดยอด เอเชียตะวันออก (East Asia Summit - EAS) ซึ่งประกอบด้วยประเทศสมาชิกอาเซียน ๑๐ ประเทศ และประเทศคู่เจรจา ได้แก่จีน ญี่ปุ่น สาธารณรัฐเกาหลีอินเดีย ออสเตรเลีย นิวซีแลน์รัสเซีย และ สหรัฐอเมริกา โดยการคงความเป็นศูนย์กลางและบทบาทนำของอาเซียน

ทั้งนี้ไทยให้ความสำคัญกับการแบ่งปันข้อมูลข่าวสารและข่าวกรองรวมทั้งการสร้างเครือข่าย ศูนย์ข้อมูลในภูมิภาค ความร่วมมือเพื่อแก้ไขปัญหาอาชญากรรมข้ามชาติและปัญหาโจรสลัด อันจะ ช่วยส่งเสริมความปลอดภัยในการเดินเรือและการสร้างความเชื่อมโยงในภูมิภาค การปฏิบัติตาม กฎหมายระหว่างประเทศ เช่น UNCLOS และอนุสัญญาของ International Maritime Organization (IMO) ทั้งนี้ไทยต้องการพัฒนาศักยภาพเกี่ยวกับชุดคุ้มครองเรือสินค้า ทั้งที่เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐและ เอกชนบนเรือ

กองอาเซียน ๑
กรมอาเซียน
สิงหาคม ๒๕๕๕

ดูรายละเอียดทั้งหมด