ขอบเขตอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมาธิการ ระหว่างรัฐบาลอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชน

Terms of Reference of ASEAN Intergovernmental Commission on Human Rights

ความเป็นมาของการจัดตั้งกลไกสิทธิมนุษยชน ในอาเซียน

แนวคิดเกี่ยวกับการจัดตั้งกลไกสิทธิมนุษยชนระดับภูมิภาคในอาเซียน มีที่มาตั้งแต่มติที่ประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียน ครั้งที่26 ในเดือนมิถุนายน 2536 ที่ประเทศสิงคโปร ์ซึ่งเห็นพ้องกันว่า อาเซียน ควรพิจารณาจัดตั้งกลไกสิทธิมนุษยชนระดับภูมิภาคที่เหมาะสม ทั้งนี้โดยได้รับอิทธิพลจากความตื่นตัวเรื่องสิทธิมนุษยชนในโอกาสที่นานา ประเทศสามารถบรรลุความตกลงด้านสิทธิมนุษยชนฉบับสำคัญคือ ปฏิญญาและแผนปฏิบัติการเวียนนา ในการประชุมระดับโลกด้านสิทธิมนุษยชนที่กรุงเวียนนา ในเดือนเดียวกันนั้น แต่การดำเนินการให้เป็นไป ตามมติดังกล่าวได้ถูกชะลอออกไปในช่วงที่อาเซียนได้ขยายความร่วมมือไปสู่ด้านเศรษฐกิจโดยการจัดตั้งเขตการค้าเสรีอาเซียนในปี2535 และมีการรับสมาชิกใหม่4 ประเทศ (ได้แก่เวียดนาม ลาว พม่า และกัมพูชา) ในปี2538-2542

ต่อมา ความร่วมมือด้านสิทธิมนุษยชนได้กลับมาปรากฎอีกครั้งในแผน ปฏิบัติการเวียงจันทร์พ.ศ. 2547-2553 ซึ่งกำหนดให้อาเซียนส่งเสริม ความตระหนักรู้ด้านสิทธิมนุษยชน การสร้างเครือข่ายระหว่างองค์กรที่ทำงานด้านสิทธิมนุษยชน ตลอดจนให้มีการพัฒนาตราสารด้านสิทธิของแรงงานโยกย้ายถิ่นฐานและจัดตั้งคณะกรรมาธิการด้านสิทธิเด็ก และสตรีซึ่งในขณะนั้น เห็นว่าเป็นการดำเนินการขั้นแรกของการจัดตั้ง กลไกสิทธิมนุษยชนระดับภูมิภาค ส่วนความพยายามที่จะจัดตั้งกลไก สิทธิมนุษยชนที่มีอาณัติครอบคลุมทุกด้านได้ถูกรื้อฟื้นขึ้นมาในช่วงการจัดทำกฎบัตรอาเซียนในปี2548-2550ซึ่งข้อ14ของกฎบัติอาเซียนขอบเขตอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาลอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชน จัดทำกฎบัตรอาเซียนในปี2548-2550ซึ่งข้อ14ของกฎบัติอาเซียนกำหนดให้อาเซียนจัดตั้งองค์กรสิทธิมนุษยชนระดับภูมิภาคของอาเซียน โดยให้มีการจัดทำขอบเขตอำนาจหน้าที่ขององค์กรณ์ดังกล่าวเพื่อให้ที่ประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนให้ความเห็นชอบต่อไป

จากนั้น ที่ประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนครั้งที่41 เมื่อเดือน กรกฎาคม 2551 ได้แต่งตั้งคณะทำงานระดับสูงว่าด้วยองค์กรสิทธิมนุษยชนอาเซียน (High Level Panel on an ASEAN Human Rights Body, HLP) ที่ประกอบด้วยผู้แทนจากประเทศสมาชิกอาเซียนทั้ง 10 ประเทศ เพื่อทำหน้าที่ยกร่างขอบเขตอำนาจหน้าที่ซึ่งกำหนดวัตถุประสงค์ หลักการอำนาจหน้าที่องค์ประกอบ ตลอดจนแนวทางการทำงานของ องค์กรดังกล่าว และในเดือนกรกฎาคม 2552 คณะทำงานระดับสูงฯ ได้เสนอร่างขอบเขตอำนาจหน้าที่ฯ ให้ที่ประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศ ครั้งที่42 ให้ความเห็นชอบและเสนอให้องค์กรดังกล่าวมีชื่ออย่างเป็น ทางการว่า “คณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาลอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชน” จนนำไปสู่พิธีการประกาศจัดตั้งคณะกรรมาธิการฯ อย่างเป็น ทางการโดยผู้นำอาเซียนทั้ง 10 ประเทศ ระหว่างการประชุมสุดยอด อาเซียน ครั้งที่15 ที่อำเภอชะอำ-หัวหิน เนื่องในโอกาสการจัดตั้งคณะ กรรมาธิการระหว่างรัฐบาลอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชนอย่างเป็น ทางการ” เพื่อแสดงให้เห็นถึงเจตนารมณ์ของรัฐสมาชิกที่จะสนับสนุน การทำงานของคณะกรรมาธิการฯ อย่างเต็มที่และให้มีการพัฒนากลไก ด้านการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในอาเซียนให้เข้มแข็งยิ่งๆ ขึ้นไป โดยเปิดช่องให้มีการทบทวนขอบเขตอำนาจหน้าที่ของคณะ กรรมาธิการฯ ทุกๆ 5 ปี

ดูรายละเอียดทั้งหมด